Sprzedam biznes szukam inwestora nieruchomości franczyza franchising

Kredyty są najczęściej stosowanym przez MSP zewnętrznym źródłem finansowania. Służą zarówno finansowaniu potrzeb rozwojowych (kredyty inwestycyjne) jak i działalności bieżącej (kredyty obrotowe). Podstawowym kosztem kredytu są odsetki, będące pewnym procentem od pożyczonej sumy płaconym bankowi przez kredytobiorcę. Oprócz tego banki pobierają dodatkowe prowizje i opłaty takie jak prowizja przygotowawcza czy prowizja od niewykorzystanego salda kredytu. Odsetki są zwykle płacone okresowo (miesięcznie, kwartalnie), niekiedy mogą być pobrane z góry za cały okres kredytowania w formie dyskonta, czasem mogą być płacone jednorazowo na koniec okresu kredytowania.

Mówiąc o kredytach i kosztach z nimi związanych nic można nie wspomnieć o stopach procentowych. Banki podając informacji,1 o oprocentowaniu udzielanych przez siebie kredytów zawsze podają nominalną stopę procentową. Nominalna stopa procentowa podawana jest zwykle w skali roku i informuje nas jaki procent (w skali roku) od aktualnego zadłużenia zapłacimy bankowi za postawiony do dyspozycji kapitał. Należy pamiętać, że oprocentowanie jest naliczane codziennie od aktualnego salda zadłużenia. Przyjmując, że banki do obliczeń przyjmując zwykle rok liczący 360 dni bank codziennie księguje odsetki od naszego zadłużenia w wysokości równej: stopa procentowa nominalna / 360 * aktualne saldo zadłużenia

Często banki aby zachęcić nas do korzystania ze swoich usług operują pojęciem rocznego kosztu kredytu, (np. w wysokości 1 0%). Praktyki takie najczęściej są stosowane przy pożyczkach gotówkowych i kredytach na zakup pojazdów przy których spłaty kredytu następują w ratach miesięcznych. Niski roczny koszt kredytu jest tu uzyskiwany dzięki temu, że odsetki są płacone od co miesiąc mniejszego salda zadłużenia, dlatego wysokość płaconych miesięcznic odsetek jest coraz niższa, a w efekcie roczna suma odsetek liczona jako procent od całej początkowej kwoty kredytu jest niższa od nominalnego oprocentowania. Jak widać takie przedstawienie jest zręcznym chwytem marketingowym, w rzeczywistości jednak cały czas płacimy odsetki w wysokości nominalnego oprocentowania.

Kolejnym bardzo ważnym pojęciem jest realna stopa procentowa, która jest wyznacznikiem rzeczywistego kosztu kredytu po wyeliminowaniu czynnika inflacji. Dlatego tak naprawdę dopiero znając realną stopę procentową możemy powiedzieć czy kredyt jest drogi czy tani (albo czy podrożał czy też nie w porównaniu z rokiem ubiegłym). Realna stopa procentowa jest obliczana według następującego wzoru:

Są to, jak zostało wcześniej wspomniane, kredyty udzielane firmom na zrealizowanie konkretnego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Może to być zbudowanie fabryki, nowa linia produkcyjna, ale także pojedyncza maszyna, urządzenie czy pojazd mechaniczny Przedmiotem kredytowania może być każdy środek zaliczany do majątku trwałego przedsiębiorstwa. Kredyty te są zwykle udzielane na okres powyżej roku, jednak nie dłuższy od okresu amortyzacji kredytowanego środka trwałego. W przypadku inwestycji, której okres realizacji jest rozłożony w czasie (np. budowa nowego zakładu) kredyt może być wypłacany transzami, a bank może chcieć monitorować przebieg inwestycji i uzależniać wypłacenie kolejnej transzy od właściwego spożytkowania poprzedniej. Spłata kredytu następuje zazwyczaj w ratach miesięcznych lub kwartalnych, których wysokość może być często przedmiotem negocjacji (na przykład niższe raty na początku, wyższą na końcu okresu kredytowania), często stosowana jest także karencja w spłacie, czyli odroczenie rozpoczęcia spłat kredytu na pewien czas potrzebny do osiągnięcia zdolności produkcyjnej. Należy jednak pamiętać, że odsetki są tak czy inaczej naliczane od aktualnego zadłużenia i kapitalizowane (naliczane są odsetki od narosłych odsetek), co spowoduje wzrost przyszłych obciążeń, nie należy więc okresu karencji niepotrzebnie przedłużać. Hanki w zależności od wielkości realizowanego przedsięwzięcia mogą wymagać od firmy różnych dokumentów takich jak: biznes plan, rachunek efektywności inwestycji, prognozy finansowe na okres kredytowania, a także stosowne opinie techniczne rzeczoznawców.
Zabezpieczeniem spłaty kredytu może być hipoteka, zastaw rejestrowy lub przewłaszczenie majątku będącego przedmiotem kredytowania wraz z cesją stosownych polis ubezpieczeniowych na rzecz banku. W przypadku gdy środki te są nietypowe lub z innych przyczyn trudno zbywalne, albo uznane zostanie ryzyko inwestycji za wysokie bank zwykle będzie wymagał dodatkowego zabezpieczenia rzeczowego, poręczenia lub gwarancji. Dodatkowe zabezpieczenie będzie też z pewnością wymagane w przypadku firmy rozpoczynającej działalność.

Specyficznym rodzajem kredytu inwestycyjnego jest kredyt na zakup samochodów (osobowych i ciężarowych). Ze względu na to, że samochody są środkami powszechnie występującymi są stosunkowo łatwo zbywalne. Dlatego banki stosują w tym przypadku uproszczone procedury badania zdolności kredytowej, możliwe jest także łatwiejsze uzyskanie takich kredytów przez firmy małe i niedługo prowadzące działalność. Zazwyczaj przedmiot kredytowania jest wystarczającym rzeczowym zabezpieczeniem spłaty kredytu (obecnie najczęściej ustanawia się na nim zastaw rejestrowy wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej na rzecz banku), wymagany jest zazwyczaj tylko pewien udział własny kredytobiorcy (min. 10-20% wartości), oraz bank zobowiązuje kredytobiorcę do odnawiania polisy ubezpieczeniowej przez cały okres kredytowania.

Kredyty obrotowe są przeznaczone do finansowania bieżącej działalności przedsiębiorstwa (składników majątku obrotowego). Są najczęściej kredytami krótkoterminowymi i mogą występować pod kilkoma postaciami.

Cała kwota kredytu jest przelewana na rachunek bieżący kredytobiorcy, spłata może następować w ratach lub jednorazowo na koniec okresu kredytowania.

Kwota kredytu jest stawiana na określony czas do dyspozycji kredytobiorcy, który może z niej skorzystać w kwotach i terminach dla niego dogodnych. Bank pobiera zazwyczaj w tym przypadku oprócz standardowej prowizji przygotowawczej także prowizję od niewykorzystanego salda kredytu, jako wynagrodzenie za utrzymywanie środków "w pogotowiu" - prowizja ta wynosi zwykle 0,2-1 % miesięcznie.

Podobnie jak w przypadku zwykłej linii kredytowej, firma może korzystać ze środków w dogodnych dla siebie kwotach i terminach z tym, że może wielokrotnie w okresie trwania umowy spłacać i ponownie zaciągać kredyt do określonego umową limitu zadłużenia. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa jest to bardzo wygodna forma kredytowania, pozwala bowiem zaoszczędzić na odsetkach, umożliwiając korzystanie z kredytu wtedy gdy jest to uzasadnione (np. sezonowością sprzedaży), firma nie płaci zatem odsetek od środków, które w danej chwili nie są jej potrzebne.

Kredyt ten jest udzielany firmom posiadającym od pewnego czasu (przynajmniej kilka miesięcy) rachunek bieżący w banku, z pewnymi stabilnymi wpływami. Bank może wtedy umożliwić takiej firmie przekraczanie stanu rachunku do określonego salda debetowego. Kredyt jest automatycznie spłacany z wpływów na rachunek bieżący. Maksymalna wysokość kredytu jest uzależniona od wysokości średnich dziennych wpływów na rachunek bieżący i zazwyczaj jest pewną ich wielokrotnością (zazwyczaj 10-30 krotność). Zabezpieczeniem spłaty jest najczęściej pełnomocnictwo dla banku do dysponowania rachunkiem firmy (z możliwością zablokowania możliwości wypłat włącznie). Kredyt w rachunku bieżącym posiada te same zalety co odnawialna linia kredytowa z tym, że dzięki automatycznym spłatom może jeszcze bardziej obniżyć koszty płaconych bankowi odsetek. Kredyt w rachunku bieżącym jest dla firmy doskonałą rezerwą środków pieniężnych na nieprzewidziane wydatki, eliminuje konieczność utrzymywania wolnych środków na rachunku bieżącym.

Jest specyficzną formą kredytu obrotowego podobną do faktoringu. Kredytobiorca ceduje na bank prawo do swojej należności niewymagalnej. Kredyt jest automatycznie spłacany w momencie zapłaty kwoty należności przez dłużnika. Kredytobiorca jest zobowiązany tylko do zapłacenia odsetek.

Bank przejmuje w tym przypadku wierzytelność stwierdzoną wekslem firmy o dobrym standingu finansowym wypłacając kredytobiorcy kwotę należności pomniejszoną o pobrane z góry odsetki za cały okres kredytowania (dyskonto).

Banki stawiają firmom starającym się o kredyt dwa podstawowe wymagania: posiadania zdolności kredytowej rozumianej jako zdolność firmy do spłaty kredytu i odsetek w określonych umową kredytową kwotach i terminach, oraz przedstawienia odpowiedniego zabezpieczenia spłaty kredytu. W celu weryfikacji zdolności kredytowej potencjalnego klienta bank musi zdobyć szereg informacji na jego temat. Informacje te są z jednej strony pozyskiwane poprzez wypełnienie prze kredytobiorcę odpowiednich bankowych druków (wniosek kredytowy, informacje dodatkowe itp.), z drugiej przez przedstawienie dokumentów stwierdzających jego sytuację finansową w zależności od wielkości firmy i jej formy prawnej, a także kwoty wnioskowanego kredytu będą to: deklaracje podatkowe, Bilans, Rachunek wyników. Rachunek przepływów pieniężnych druki F-01 i F-02, za okres ostatniego roku lub kilku ostatnich lat, oraz umożliwienie wglądu w źródłowe dokumenty księgowe. Często banki wymagają także od kredytobiorcy sporządzenia prognoz finansowych na okres kredytowania, w przypadku rozpoczynania działalności zazwyczaj konieczne będzie także sporządzenie biznesplanu. Oprócz tego banki wymagają przedstawienia zaświadczeń o terminowym regulowaniu zobowiązań z tytułu podatków i ubezpieczeń społecznych, a także w przypadku posiadania kredytów w innych bankach opinii o terminowości spłat.

Oprócz posiadania zdolności kredytowej wymagane jest także przedstawienie odpowiednich zabezpieczeń spłaty. Dla banku istotne są wartość rynkowa proponowanego zabezpieczenia, oraz jego płynność czyli łatwość ewentualnej sprzedaży. W związku z tym najchętniej przyjmowanymi zabezpieczeniami są lokaty terminowe, bezpieczne papiery wartościowe, gwarancje bankowe i poręczenia podmiotów o bardzo dobrej sytuacji finansowej. W dalszej kolejności zastawy rejestrowe na samochodach, ewentualnie na typowych maszynach i urządzeniach, lub towarach w magazynie. Banki chętnie przyjmują zabezpieczenie w formie zastawu rejestrowego ponieważ rejestrowany w sądzie zastaw jest zobowiązaniem samoistnym związanym z daną rzeczą i nic wygasa nawet w przypadku sprzedaży rzeczy przez kredytobiorcę. Zastawione przedmioty nie mogą być także zajęte przez skarb państwa (Urząd Skarbowy, ZUS), Oprócz zastawu rejestrowego na przedmiocie bank zwykle wymaga aby był on ubezpieczony, a prawa z polisy ubezpieczeniowej scedowane na jego rzecz. Kolejnym chętnie przyjmowanym przez banki zabezpieczeniem jest hipoteka na nieruchomości. Aby ustanowić hipotekę nieruchomość musi posiadać wydzieloną księgę wieczystą, w której dokonuje się wpisu o dokonaniu obciążenia na rzecz banku. Podobnie jak zastaw rejestrowy hipoteka nic wygasa w momencie sprzedaży nieruchomości. Ostatnią grupę zabezpieczeń stanowią zabezpieczenia osobiste w praktyce przyjmujące najczęściej formę weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową wystawianego przez firmę (gdy posiada osobowość prawną) lub właścicieli firmy (gdy takiej osobowości nic posiada). Wzmocnieniem siły takiego zabezpieczenia jest solidarne poręczenie osób trzecich dokonywane poprzez złożenie podpisów na wekslu i deklaracji wekslowej. Należy pamiętać, że wystawiony weksel daje wierzycielowi prawo do dochodzenia należności z całego majątku dłużnika, oraz wszystkich poręczycieli wekslowych. Dobrym zabezpieczeniem dla banku może być także cesja należności od wiarygodnego finansowo podmiotu. Banki wyceniając przedstawione zabezpieczenia stosują tzw. metodę ostrożnej wyceny co może powodować niekiedy pewne niedoszacowanie ich rzeczywistej wartości. Oprócz tego starają się aby wartość zabezpieczeń przekraczała kwotę kredytu (zazwyczaj minimalna wartość zabezpieczenia to 120-150% kwoty kredytu).

Przedstawione wyżej wymagania powodują, że firmy małe i rozpoczynające działalność często nic potrafią im sprostać. Pierwszy problem napotykają już przy próbie wypełnienia skomplikowanego formularza wniosku kredytowego, następnie zderzają się z koniecznością sporządzenia bilansu, rachunku wyników i prognoz finansowych. Nawet jeżeli uda im się pokonać tę trudność napotykają barierę wymaganych zabezpieczeń, których wartość w przypadku kredytowania młodych i niewielkich Mmi (o ile nic jest to lokata lub gwarancja bankowa) musi zwykle około dwukrotnie przekraczać kwotę udzielanego kredytu.
Szczęśliwie dla małych firm polityka banków ulega obecnie zmianie i zaczynają wprowadzać specjalnie dla nich uproszczone procedury kredytowe i specjalne produkty. Powstaje też szereg organizacji i firm zajmujących się doradztwem dla sektora MSP, które mogą pomóc małym firmom w sporządzaniu dokumentacji finansowej, prognoz i biznes planów. Jeśli chodzi o kwestię zabezpieczeń istnieją specjalne fundusze poręczeń kredytowych, które mogą być bardzo pomocne w tym zakresie.

Tematyka leasingu została szerzej omówiona w odrębnym artykule dlatego ograniczymy się w tym miejscu do stwierdzenia, że leasing w porównaniu do kredytu jest zwykle droższą(choć nic jest to regułą), ale za to łatwiej dostępną formą finansowania przedsięwzięć rozwojowych. Istnieją dwa podstawowe rodzaje leasingu: leasing operacyjny będący umową podobną do dzierżawy (leasingobiorca nic zalicza przedmiotu do swoich środków trwałych), oraz leasing finansowy w swej istocie zbliżony do kredytu. Wyższa cena leasingu wynika z faktu, że większość działających u nas firm leasingowych refinansuje się w bankach komercyjnych sprzedając im wierzytelności z tytułu umów leasingu. Opłata leasingowa zawiera zatem zysk zarówno banku jak i firmy leasingowej. Większa dostępność wynika z łagodniejszych procedur oceny klienta stosowanych przez firmy leasingowe, co w dużej mierze jest związane z tym, że leasingowany przedmiot przez cały czas trwania umowy jest własnością firmy leasingowej, która może go w przypadku zaniechania spłat leasingobiorcy odebrać.

Faktoring jest jedną z form finansowania należności od odbiorców. Nic można go jednak zaliczyć do kredytów, ponieważ umowa faktoringowa nie powoduje powstania zobowiązania, a tylko przeniesienie (cesję) stwierdzonej fakturą należności korzystającej z faktoringu firmy na rzecz banku lub innej wyspecjalizowanej firmy zwanej faktorem. Wynagrodzeniem faktora jest pobierane z góry oprocentowanie w formie dyskonta, zależne od terminu płatności (zazwyczaj do 60 dni), oraz ewentualnie prowizja. Umowa faktoringu jest zawierana na pewien określony czas (zwykle do l roku), określana jest w niej także maksymalna kwota wykupionych jednocześnie wierzytelności faktoranta, (kwota ta nazywana jest limitem faktoringowym) Limit ten odnawia się w miarę płacenia przez dłużników za poprzednio wykupione wierzytelności. Umowa określa również minimalną kwotę pojedynczej faktury objętej wykupem. W praktyce występują dwa rodzaje faktoringu: faktoring pełny, w którym faktor przejmuje pełne ryzyko związane z odzyskaniem wierzytelności od dłużnika (i nie ma w tym względzie regresu w stosunku do faktoranta), oraz faktoring niepełny, gdzie faktorowi przysługuje prawo do regresu w stosunku do faktoranta w przypadku gdy dłużnik nic spłaca wierzytelności w określonym terminie. W tym wypadku faktorant musi zapłacić całą kwotę faktorowi i samemu zająć się windykacją należności od dłużnika. Oczywiście korzystniejszym dla firmy wariantem jest faktoring pełny, jednak wiąże się on z większymi kosztami (faktor oczekuje premii za większe ryzyko). Poza tym w praktyce banki niechętnie zawierają umowy faktoringu pełnego (muszą w tym celu sprawdzać kondycję finansową każdego objętego nim odbiorcy), dlatego większość stanowią umowy faktoringu niepełnego. Mimo wszystko faktoring jest bardzo wygodnym źródłem finansowania bieżącej działalności dla małej i średniej firmy.

Forfaiting jest zbliżoną do faktoringu formą finansowania. Służy także finansowaniu należności, z tym że są to należności związane z transakcjami eksportowymi i pochodzące od podmiotów zagranicznych. Wymagane jest w tym przypadku zabezpieczenie dodatkowe w formie udzielonej importerowi przez zagraniczny bank gwarancji, awalu na wekslu lub akredytywy z odroczoną płatnością.

Franchising nie jest formą finansowania w ścisłym tego słowa znaczeniu. Wspominamy o nim w tym miejscu dlatego, że może on w znacznym stopniu ułatwić rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej, a także ograniczyć początkowe koszty związane z inwestycjami, bieżącym finansowaniem działalności i marketingiem, a co za tym idzie zapotrzebowanie na zewnętrzne źródła finansowania. Franchising jest długoterminową umową udzielenia biorcy przez dawcę pozwolenia na używanie jego firmy tzn. nazwy, znaków towarowych, nazw handlowych, związanych z prowadzeniem działalności technologii i systemów dystrybucji, oraz udzielenie wszelkiej niezbędnej pomocy w tym zakresie. Dawcami są najczęściej duże, znane na rynku firmy, często są to międzynarodowe korporacje. Biorcami są natomiast prywatne firmy lub osoby dopiero rozpoczynające działalność gospodarczą. W systemie franchisingu działają firmy takie jak: Mc Donalds, Pizza I lut, Burger King, Benetton, Bata, Coca-Cola, Pepsi-Cola, Rema 1000, Ford i wiele innych międzynarodowych korporacji, a z firm polskich min: Orbis, Karen Notebook, Gabriel. Wynagrodzeniem dla dawcy, a kosztem dla biorcy są opłaty licencyjne i opłaty w formie stałych kwot miesięcznych lub określonego procentu od obrotów płacone na rzecz dawcy.

Franchising jest zatem formą odpowiednią dla przedsiębiorców nic mających wizji stworzenia wielkiej firmy, chcących poprzestać na małym i przynoszącym przyzwoite dochody przedsiębiorstwie, ceniących bezpieczeństwo bardziej niż niezależność i w niewielkim stopniu skłonnych do ponoszenia ryzyka.

Fundusze Venture Capital są to wyspecjalizowane firmy, często powiązane z bankami i innymi instytucjami finansowym zajmujące się inwestowaniem w przedsięwzięcia charakteryzujące się wysokim ryzykiem, ale zarazem umożliwiające osiągnięcie bardzo wysokiej stopy zwrotu z zainwestowanego kapitału.

Przedmiotem zainteresowania funduszy venture capital są przedsięwzięcia innowacyjne i firmy o dużym potencjale wzrostu. Szczególnie atrakcyjne dla tych funduszy są zatem branże takie jak informatyka, usługi internetowe i szeroko pojęta branża hi-tech. Jednakże branża w której działa firma nic jest tak naprawdę najważniejsza z punktu widzenia funduszu venture capital - największe znaczenie ma dla nich element innowacyjności w sferze produktowej lub rynkowej, bowiem tylko innowacje umożliwiają osiągnięcie przewagi konkurencyjnej i szybkie zdobycie rynku co jest warunkiem szybkiego wzrostu wartości firmy, venture capital interesuje się głownie małymi i średnimi firmami, które dysponują innowacyjnym produktem lub usługą. Środki funduszy venture capital inwestowane są na pewien czas (z reguły 3-10 lat) charakteryzujący się szybkim wzrostem firmy. Po ustabilizowaniu pozycji rynkowej venture capital odsprzedają posiadane udziały wprowadzając akcje firmy na giełdę, znajdując inwestora branżowego lub odsprzedając posiadane akcje pozostałym właścicielom, w zależności od tego, która forma przyniesie im najwyższy zysk.
Zatem venture capital można zdefiniować jako kapitał własny wnoszony na ograniczony okres przez inwestorów zewnętrznych do małych i średnich przedsiębiorstw dysponujących innowacyjnym produktem, metodą produkcji bądź usługą, które nie zostały jeszcze zweryfikowane przez rynek, a więc stwarzają wysokie ryzyko niepowodzenia inwestycji, ale jednocześnie w przypadku sukcesu przedsięwzięcia, wspomaganego w zarządzaniu przez inwestora, zapewniają znaczący przyrost wartości zainwestowanego kapitału, który jest realizowany przez sprzedaż udziałów. Ponieważ fundusze VC zainteresowane są wzrostem wartości firmy, ich interes jest zatem zbieżny z interesem dotychczasowego właściciela, nic będą także wywierane naciski na realizację bieżących zysków (np. w formie dywidendy). Fundusze realizują politykę zatrzymywania zysków w przedsiębiorstwie co powoduje szybszy przyrost wartości firmy.

Jednakże przedsiębiorca rozpoczynający współpracę z VC musi się także liczyć z częściową utraty kontroli nad swoją firmą, fundusze są bowiem bardzo aktywne w sferze zarządzania, co zwykle wychodzi firmie na dobre, ponieważ oprócz kapitału zyskuje także kadrę wykwalifikowanych menadżerów, a należy pamiętać, że osoba która doskonale radziła sobie z zarządzaniem małą firmą zatrudniającą kilkanaście osób nie zawsze poradzi sobie np. w kierowaniu firmą zatrudniającą 200 osób i posiadająca rozbudowaną sieć dystrybucji. Fundusze VC mogą w niektórych przypadkach podjąć się finansowania przedsięwzięcia już od fazy pomysłu, częściej jednak angażują się w już istniejące firmy.